Deze week rolde de vijfenveertigste editie van The Organ Yearbook van de persen. In deze uitgave van hét internationale jaarboek voor orgelcultuur publiceren Peter van Dijk en Jaap Jan Steensma een overzichtsartikel over de minder bekende zeventiende-eeuwse orgelmaker Apollonius Bosch (ca. 1620-1699).

Adviesprojecten in Leiden (Lutherse Kerk) en Culemborg (koororgel Barbarakerk) waren mede aanleiding voor deze publicatie.

De kern van de bijdrage is de visie dat de zeventiende-eeuwse typisch ‘Hollandse’ orgelcultuur waarschijnlijk veelkleuriger was dan we vaak denken. Het zijn met name de orgelmakers Goltfus, Bosch, Van Hagen en hun opvolgers geweest die de zuidelijke elementen inbrachten in de Hollandse orgelbouw.

The Organ Yearbook 45 verschijnt onder medeverantwoordelijkheid van een nieuwe hoofdredacteur, de uit Nederland afkomstige organoloog Paul Peeters. Samen met uitgever Frits Knuf uit Amsterdam (later gevestigd in Buren) nam Peter Williams (1937-2016) in 1970 het initiatief tot de uitgave van The Organ Yearbook, waarvan hij 44 delen redigeerde. Het was zijn wens om deel 45 samen met zijn opvolger uit te geven, maar zijn overlijden in maart 2016 heeft het hem niet meer vergund het boek in druk te zien.

Zie Laaber Verlag voor bestelinformatie en voorgaande edities van het jaarboek. De inhoud van deel 45:

Peter Williams(†) / Paul Peeters (Hrsg.)
230 pp.’s met afbeeldingen en muziekvoorbeelden; gekartonneerd.
(The Organ Yearbook 45)
ISBN 978–3–89007–924–0

Tijdens onderzoek naar het orgel van de Pieterskerk in Breukelen zijn, bij toeval, enkele gegevens ontdekt over Cornelis Verweys (1903-1982), een orgelmaker met een niet onomstreden reputatie.

Cornelis Verweys werd als achttienjarige benoemd tot organist van de Hervormde Gemeente Breukelen, in de kerk waar zijn vader predikant was. Als organist is hij tevens adviseur van de Kerkvoogdij. Samen met A. Standaart ontwikkelt Verweys (niet-gerealiseerde) plannen om het Bätz-orgel (1787) te restaureren en uit te breiden.

Deze episode uit Breukelens orgelgeschiedenis staat beschreven in het decembernummer van De Orgelvriend. Sinds 2016 draagt Jaap Jan Steensma af en toe bij aan het tijdschrift onder de rubriekstitel ‘Oud Papier’. Afleveringen van deze rubriek zijn maximaal 2 tot 3 pagina’s lang en stellen een archiefdocument centraal.

Eerdere afleveringen betroffen documenten over de oorspronkelijke temperatuur van het Bätz-orgel in de Lutherse Kerk te Amersfoort en de catalogus van de muziekbibliotheek van Cornelis Schuyt.

Losse nummers en abonnementen zijn te bestellen via de website van De Orgelvriend.

Het G. Th. Bätz-orgel van Breukelen zoals Verweys dat gekend heeft.
Met dank aan orgbase.nl.

Op 25 november a.s. verschijnt er voor het eerst een complete heruitgave van een belangrijke collectie oude Nederlandse orgelmuziek: de Dixhuit Pièces pour l’Orgue ou Piano-Forte van Christiaan Frederik Ruppe (1753-1826). De muziek verschijnt in facsimile.

Jaap Jan Steensma is de initiatiefnemer en redacteur van deze editie van Ruppes Dixhuit Pièces. In de inleiding wordt duidelijk gemaakt dat de achttien composities ook te spelen zijn als zes sonates. Tijdens het onderzoek voorafgaand aan de publicatie is het daarnaast gelukt de mysterieuze ‘G.B. Craan’, aan wie de bundel is opgedragen, te identificeren.

In de inleiding wordt tevens stilgestaan bij de instrumenten die Ruppe tot zijn beschikking had (of zou kunnen hebben gehad). Hierbij is mede gebruik gemaakt van recent onderzoek naar het orgel dat Ruppe zelf bespeelde, het orgel van de Lutherse Kerk in Leiden (Andries Wolfferts, 1790). Een bijzonderheid is dat de Dixhuit Pièces voorzien zijn van oorspronkelijke registratieaanwijzingen.

De uitgave verschijnt bij Erve Muziek, een fonds dat zich profileert op het gebied van Nederlandse muziek. Eerder verschenen hier nieuwe uitgaven van composities van Quirinus van Blankenburg en monografieën over Van Blankenburg en Sybrandus van Noordt.

De uitgave is geniet en omvat in totaal 40 pagina’s. De inleiding is gesteld in het Nederlands en het Engels.

Wie de bundel vóór 25 november bestelt, betaalt slechts € 12,90 (i.p.v. € 15,90). Zie ervemuziek.nl

Utrecht, 30 april 2016

Foto: Piet Bron

In de mei-uitgave van Het Orgel beschrijft Peter van Dijk het onderzoek naar, en restauratie van het koororgel van de Grote- of Sint Barbarakerk in Culemborg. Van dit orgel was al bekend dat het pijpwerk van Apollonius Bosch bevat. Welke orgelmaker verantwoordelijk was voor de omvangrijke werkzaamheden die het instrument in de 18e eeuw onderging, was tot nu toe een groot mysterie.

Peter van Dijk is, na alle opties overwogen en (nogmaals) tegen het licht gehouden te hebben, tot de overtuiging gekomen dat het hier moet gaan om werk door Vitus Wiegleb. Van deze orgelmaker, die (enigszins) verwant was aan Christian Müller, is nog niet eerder een bewaard gebleven orgel geïdentificeerd. Het Culemborgse koororgel is dus een unicum.

Peter van Dijk presenteert zijn onderzoek in twee artikelen. Het eerste is een verslaglegging van het onderzoek naar het Culemborgse koororgel. Het tweede heeft orgelmaker Vitus Wiegleb als hoofdonderwerp.

Losse uitgaven van Het Orgel zijn ad € 11 (incl. verzending) te bestellen via: verkoop@kvok.nl.